Ryczałt czy liniowy — co się bardziej opłaca?

Ryczałt i podatek liniowy to dwie najpopularniejsze formy opodatkowania wśród samozatrudnionych z wyższymi przychodami. Skala podatkowa odpada, kiedy dochód przekracza 120 tys. zł rocznie i wchodzisz w 32%. Ale który z tych dwóch wybrać?

Odpowiedź zależy od trzech rzeczy: stawki ryczałtu dla Twojej branży, wysokości kosztów i rocznego przychodu.

Ryczałt: podatek od przychodu

Na ryczałcie płacisz podatek od przychodu, nie od dochodu. Koszty nie obniżają podstawy. Stawka zależy od rodzaju działalności: 8,5% dla IT i grafiki, 14% dla lekarzy i architektów, 15% dla prawników i księgowych.

Składka zdrowotna jest stała i zależy od rocznego przychodu: do 60 tys. zł rocznie ok. 461 zł/mies., od 60 do 300 tys. ok. 769 zł/mies., powyżej 300 tys. ok. 1 384 zł/mies.

Duży plus to prosta księgowość (ewidencja przychodów, bez KPiR) i niska efektywna stawka przy niskich kosztach. Z drugiej strony nie odliczysz kosztów, nie rozliczysz się z małżonkiem i nie skorzystasz z kwoty wolnej.

Liniowy 19%: podatek od dochodu

Stała stawka 19% od dochodu (przychód minus koszty minus składki społeczne). Nie ma progów podatkowych. Zarabiasz 50 tys. czy 500 tys., stawka ta sama.

Składka zdrowotna to 4,9% dochodu (minimum ok. 315 zł/mies.). Przy wysokich dochodach może być niższa niż ryczałtowa, ale przy niskich bywa wyższa procentowo.

Zaletą jest możliwość odliczania kosztów (sprzęt, oprogramowanie, szkolenia, podróże). Wadą: wymaga prowadzenia KPiR, nie masz kwoty wolnej ani wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

Punkt przełamania

Przy stawce ryczałtu 8,5% (IT, grafika) i zerowych kosztach, ryczałt wygrywa praktycznie zawsze, bo 8,5% przychodu jest mniejsze niż 19% dochodu (nawet po odliczeniu składek).

Ale jeśli masz koszty na poziomie 40-50% przychodu, sytuacja się odwraca. Liniowy pozwala Ci te koszty odliczyć, a efektywna stawka spada. Przy ryczałcie koszty nie mają znaczenia.

Przy stawce 14-15% (lekarze, prawnicy, architekci) liniowy zaczyna wygrywać już przy kosztach na poziomie 25-30% przychodu. Im wyższa stawka ryczałtu, tym niższy próg opłacalności liniowego.

Składka zdrowotna: ukryty koszt

Tu jest haczyk, o którym wielu zapomina. Na ryczałcie składka zdrowotna skacze skokowo. Przy przychodzie 301 tys. zł rocznie płacisz tyle samo co przy 500 tys. zł. Na liniowym składka rośnie proporcjonalnie do dochodu (4,9%).

Przy przychodach w okolicach 300 tys. zł rocznie warto przeliczyć obie opcje bardzo dokładnie. Różnica w składce zdrowotnej potrafi przechylić szalę.

Jak sprawdzić co się opłaca?

Wpisz swój przychód i koszty w kalkulatorze ZUS. Tabela porównawcza pokaże Ci wszystkie trzy formy obok siebie z dokładnymi kwotami składek, podatku i netto. Zmień kilka wartości i zobaczysz, przy jakim przychodzie jedna forma zaczyna wygrywać z drugą.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy ryczałt jest korzystniejszy od liniowego?

Ryczałt wygrywa przy niskich kosztach uzyskania przychodu. Jeśli Twoje koszty to mniej niż 30-40% przychodu, ryczałt ze stawką 8,5% (np. IT, grafika) będzie tańszy. Przy stawce 14-15% (lekarze, prawnicy) próg opłacalności przesuwa się niżej.

Jak różni się składka zdrowotna przy ryczałcie i liniowym?

Przy liniowym płacisz 4,9% dochodu (przychód minus koszty minus składki społeczne). Przy ryczałcie składka zdrowotna jest ryczałtowa: do 60 tys. przychodu rocznie ok. 461 zł/mies., 60-300 tys. ok. 769 zł/mies., powyżej 300 tys. ok. 1 384 zł/mies.

Czy na ryczałcie mogę odliczać koszty?

Nie. Na ryczałcie podatek płacisz od przychodu, nie od dochodu. Koszty nie obniżają podstawy opodatkowania. Dlatego ryczałt opłaca się głównie wtedy, gdy kosztów masz niewiele (np. praca zdalna, bez drogiego sprzętu).

Inne poradniki

Jak zmienić formę opodatkowania w 2026?ZUS od podstaw — przewodnik dla nowej firmy Mały ZUS Plus 2026 — kto może i jak się zgłosić?

Dane zaktualizowane: marzec 2026. Poradnik ma charakter informacyjny — skonsultuj swoją sytuację z księgową.